Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılır?

boşanma çocuğa nasıl anlatılır - 3 yaşındaki çocuğa boşanma nasıl anlatılır

Boşanma çocuğa nasıl anlatılır? Evlilik nedir sorusunu cevaplamak kolaydır ancak çocuğunuzdan gelen boşanma nedir sorusunu cevaplamak gerçekten zordur. Gidilebilecek tüm yollar denendikten sonra nihai bir son çözüm olarak boşanma düşünülmeye başlandığı zaman bu soru akla gelir. Evet, kendinize sormanız gereken en önemli sorulardan bir tanesi budur. Bu soru sizin “Çocuğumuza mümkün olan en hafif zararı verecek şekilde, ya da ona hiç zarar vermeden boşanmayı nasıl gerçekleştiririz ?” düşüncesiyle hassas ve sorumluluk sahibi anne baba olmanızdan kaynaklı bir sorudur. Hassas ve sorumluluk sahibi olmayan anne babalar bu soruyu kendilerine sormazlar ve haliyle bu soruya cevap da aramazlar.

Hassas ve sorumluluk sahibi anne babaların cevap arayışlarına derin bir saygı duyarım. Amaçlarına saygı duyarım. Amaç, evladın bu boşanma sürecinde zarar görmemesi, ve bu süreci kabullenmesini sağlayarak kolaylaştıran bir açıklama bulmaktır. Eşler boşanma sürecini kabullenip de ayrı kalmaya uyum sağlamaya çalışırken çocukların onların ayrılarak yollarını tümden ayırmasına şahit olmaları psikolojik açıdan zorlanmalarına neden olabilmektedir. Özellikle küçük çocuklarımızın anlamalarının çok zor olduğu bu kavram, yani boşanma kavramı kafalarını karıştırır. Sonra da karşılarına gelecek değişikliklerle mücadele etmede zorlanırlar. Anne ve baba dedikleri iki büyük varlık kopmaktadır ve bu kopuş karşısında çocuklar derin bir acı hissedeceklerdir.

Boşanmayı İlan Ederken Doğru Yer ve Zaman

Ayrılık ve boşanma kararı almak zordur, bu önemli ve ailedeki herkesin yaşamını etkileyecek olan karar önemli bir karardır ve kendi kararınız olmalıdır. Eşinizin ve sizin beraber verdiğiniz bir karar olmalıdır.

Bunun kadar önemli olan bir diğer konu da, bu boşanma kararını verdikten sonra kararınızı ilan edin ettiğiniz ortamdır. Hep beraber bir araba yolculuğunda ya da çocuğunuzun parktaki eğlencesi sırasında değil, çok daha sakin ve herkesin kolaylıkla duyabileceği, dinleyebileceği bir ortamda, iletişimin açık olduğu bir ortamda boşanma kararı ilan edilmelidir. Bunu önemsiyoruz çünkü böylesine önemli bir kararı bunu ilan ettiğiniz kişilerin, eğer tek başına aldığınız bir karar ise eşinizin, ve çocuğunuzun boşanma kararınız açıklanırken bu konuya odaklanabilmesidir. Evet çocukların büyük bölümü boşanma konusunda olumsuz duygular hissederler, olumsuz hislerle karşı karşıya kalırlar, çok büyük üzüntü, korku, endişe ve çaresizlik hissederler ve bu hissettikleri acıyı isimlendiremezler.

Çocukların bir bölümü ise bunların tam tersine, bir olgunluk ve bilgelikle, evlerinde hakim olan mutsuzluğun, huzursuzluğun ve çatışma ortamının bir an önce son bulmasını isterler.

Evet çocukların büyük bölümünde iç dünyası boşanma kararının açıklanması ve boşanma yolundaki adımların atılması ile beraber olumsuz hislerin ve duyguların hakim olduğu ruhsal duruma doğru ilerler. Boşanma normal ve dengeli bir şekilde açıklanırsa, açıklanan ortam, sakin, huzurlu ve dengeli bir ortam olursa… Aynı zamanda tabii ki siz boşanma kararınızı açıklarken sakin kalmayı başarabilirseniz, o zaman çocuğunuzun bu durumun gerçekliğini anlaması daha kolay olacaktır.

Eğer dikkatli davranırsanız çocuğunuz herhangi bir travma yaşamadan atlatır diyemiyoruz, çünkü burada gerçekçi olmak istiyorum. Siz orada en iyi ortamı da sağlasanız, en iyi en doğru kelimeleri seçerek en sakin halinizle de konuşsanız, onun herhangi bir travma yaşamadan bu durumdan çıkmasını sağlamanız çok zordur. Amacınız, aklında kalacak olan bu diyaloğun elinizden geldiğince anlaşılabilir olmasını sağlamaya yöneliktir. Bu gerçeği paylaştığımız anne babaların ellerinden gelenin en iyisini yapmaya çalışacağından eminim. En azından sorumluluk sahibi olan, anne-baba olmanın ne anlama geldiğini bilenler buna gayret edeceklerdir.

Boşanmayı En Basit Şekilde Anlatın

Çocuğunuzun yaşı küçük ya da büyük olsa da ona elinizden geldiği kadar en kısa ve özet halinde, en basit biçimde boşanmanın ne olduğunu anların. Boşanmanızdan sonra neler olacağını anlatın.

Bu anlatımda, çocuk açısından zor ve sıkıntılı olan bu tüm detaylarını olabildiğince incelikleri ile karmaşık yönleriyle anlatmaya çalışmayın. Karmaşık olan yönler, ayrıntı ve ince detayınlar, anne ve babayı ilgilendiren konulardır ve bunların hiçbirine girmeyin. Karmaşık olan yönleri onlara açmayın, çünkü karmaşık olan şeyler çocukları kafasını çok karıştırır.

Onlara bilmeleri gereken temel bilgiyi verin. Yalan söylemeyin ve onun sorduğu sorulara, özellikle merak ederek üzerinde ısrarla durdukları soruların cevaplarını mutlaka verin.

Boşanmanın kimin tercihi olduğu, mahkemeye dilekçeyi kimin yazıp verdiği gibi bilgileri çocuğunuzla paylaşmayın. Bu bilgiler aslında ona hiçbir yararı olmayan bilgiler olduğu için, ve bu süreci anlamasını ve bu süreçle baş etmesini kolaylaştırmayacağı için bu bilgileri paylaşmanıza gerek olmadığını düşünüyoruz.

Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılır? 3 yaş ve Daha Küçük Çocuklar

Çocuğunuz küçük bir çocuksa örneğin 3 yaş civarında ise veya daha küçük bir çocuksa, ona boşanmayı onun anlayabildiği kavramları kullanarak anlatabilirsiniz.

Bir anne ona : “Baban ve ben seni çok ama çok seviyoruz. Sen benle bu evde yaşayacaksın, ve baban başka bir evde yaşayacak. Sen ne zaman istersen babanı görebileceksin. Ben seninle ilgileneceğim, sen büyürken her zaman yanında olacağım. Seninle oyunlar oynayacağım, sana istediğin şeyleri vereceğim. Sonra sen uyurken yanında olup sana masallar anlatacağım. Seni bol bol seveceğim, bol bol öpeceğim, sana bol bol sarılacağım. Baban da seninle bol bol ilgilenecek, yanında kaldığın zaman seninle o da oyunlar oynayacak, sana sevdiğin şeyleri verecek. Sen uyurken yanına yatacak, sana masallar anlatacak, seni bol bol sevecek, seni bol bol öpüp sana bol bol sarılacak”.

Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılır? 3 Yaşından Büyük Çocuklar ve Ergenler

3 yaşındaki çocuklar ve daha küçükler için bu yukarıda ele almış olduğumuz açıklamalar yeterlidir. 3 yaşından büyük çocuklara ve ergenlere daha fazla detay verilebilir. Örneğin çocuğun anne ile haftanın kaç günü birlikte kalacağı, haftanın kaç günü babanın yanında kalacağı gibi önemli ayrıntılar 3 yaşından büyük çocukların anlayabileceği detaylardır.

Daha büyük çocuklar, 10 – 12 yaşlarındaki çocuklara ise, boşanmanın nedeni kısa ancak herhangi bir tarafı suçlamayan bir ifade ile anlatılabilir. Bu arada bunu anlatmak zorunda değilsiniz. Size sorulduğunda bu yaştaki çocukların anlayabileceği bir bilgi olduğundan paylaşabileceğiniz için burada yer veriyorum… Şunu söyleyebilirsiniz:

“Babanla ben çok kavga ediyoruz çok tartışıyoruz. Bu yüzden bundan böyle babanla aynı evde yaşamayacağız Baban da ben de seni çok seviyoruz. Bizler senin anne ve babanız ve hayat boyu seninle birlikte olacağız. Hafta içinde benimle birlikte yaşayacağın evde kalacaksın, hafta sonları Cumartesi ve Pazar günlerinde ise babanla birlikte yaşayacağınız başka bir evde kalacaksın”.

Suçlamalardan Uzak Durun

“Evet çocuğum biz boşandık, evimizi yuvamızı dağıtıp ayrı evlere çıktık. Çünkü senin annen bunu istedi. Ben boşanmak istememiştim Ben boşanmak istemediğim halde annen hepimizi perişan etti. Seni benden ayrılacak” diyen bir baba olmayın.

Ya da, “Bu evlilik baban yüzünden bitti oğlum. Beni başka kadınlarla aldattığı için yapacak bir şeyim kalmadı. Yuvamızı baban dağıttı seni de beni de bitirdi. Onun sorumsuzlukları hayatımızı mahvetti” diyen bir anne de olmayın.

Bu ifadeleri çocuklar anlayamazlar ve bunları duymak onlara iyi gelmeyecektir. Çocukların emin olamayıp da bilmek istedikleri, zihinlerinde dolaşıp duran ve bir cevap aradıkları asıl soru şudur: “Annemi görecek miyim ve babamı görecek miyim?”. Çocuğunuza açıklamalar yaparken, bilgi verirken boşanma sürecini anlatırken bu önemli gerçeği göz önünde bulundurmanız, çocuğunuzun iyiliği açısından çok önemlidir.

Boşanmayı Anlatırken Tek Mesaj Verin

Boşanmayı anlatırken, her ikiniz de tek mesaj vermeye gayret edin. Birbirinizden farklı ve birbiri ile çelişen mesajlar vermekten kaçının. Boşanmayı açıklarken birbirinizi suçlamamaya özen gösterin ve bununla birlikte ikiniz de aynı temel ve doğru mesajı verin. Baba bir şey söylediğinde anne de onunla aynı şeyi söylesin. Bunu önceden anlaşarak yapın. Ne söyleyeceğinizi kararlaştırın ve bunun dışına çıkmamaya özen gösterin.

Anne: “Beni de, babanı da istediğin zaman görebilirsin” derken baba: “Annenle kalacaksın” derse o zaman çocuk hangisinin doğru olduğunu anlamakta zorlanır. Evet çocuk temel olarak annesi ile birlikte kalacaktır, hafta içinde annesinin yanındadır ama hafta sonunda da babasının yanında kalacaktır. Ya da hafta sonları babası ile görüşmesi planlanmıştır. Anne ve babası ile duygusal bağı olan çocuklar bu ifadelerden etkileneceklerdir. Babasıyla duygusal bağı olan bir çocuk “Babamı hiç mi göremeyeceğim artık? Bundan sonra babam benim hayatımdan çıkıp gidiyor, beni terk mi ediyor?” şeklinde olumsuz düşüncelere kapılabilir. Çocuklarımızın ve gençlerimizin bu tür korkularını, onlarla doğru bilgileri paylaşarak giderebilirsiniz.

Canavara Dönüşmeyin

Evli iken gerçekleştirilememiş olan “Birlik olma” halini en azından boşanmayı gerçekleştirirken gerçekleştirmek, çocukların iyiliği için son derece önemlidir. Anne ve babanın aynı mesajı 2 ayrı ağızdan vermeleri gerçekten boşanmayı doğru anlamalarını ve onların yaşayacağı travmanın daha baş edilebilir edilebilir bir düzeyde olmasını kolaylaştıracaktır.

Boşanma süreci devam ederken, ve boşanma gerçekleştikten hemen sonrasında ne tür duygu ve hislerin hissedileceğine dair çocuğunuzun sizin sözlerinizle ve davranışlarınızla bağlantılıdır.

Onun kötü etkilenip perişanlığa düşmesinden endişe ediyorsanız, elinizden geleni yapmalısınız. Eski eşinizden bir intikam almak ya da ona ceza vermek adına evladını ona hiç göstermemek gibi eylemler eski eşe değil, çocuğa yapılmış zulümlerdir.

Bir zamanlar evli olan ve evlatlarının iyiliği için çırpınan iyi yürekli insanların, boşanma sonrası nasıl canavara dönüştüğüne defalarca şahit oldum.

Çok uzak bir şehirden evladını -oğlunu veya kızını- görmek için gelen bir babanın, “Çocuk hasta göremezsin”. “Çocuk az önce banyo yaptı dışarı çıkamaz” gibi bahanelerle haftalarca, aylarca evladını hiç göremeden geri döndüğüne sayısız kez şahitlik ettim.

Çeşitli yol ve yöntemlerle -bunlara hile diyebiliriz- evladından ayrı bırakılan anne ve babaların evlatlarını görme hakkının gasp edilişine sayısız kez şahit oldum. Mahkeme kararları olmasına rağmen bu “Evlada hasret bırakarak eziyet etme” durumları ne yazık ki yaşanıyor.

Biz insanlar kanunları da, mahkeme kararlarını da çiğneyebiliyoruz. Boşanmış olup da kanunları ve mahkeme kararlarını çiğneyen bu anne babalara son olarak şunları söylemek isterim…

Vicdanınızla Hareket Edin

Bir anne, bir baba olmanın ağır vicdani sorumluluğuyla hareket edin. Evet siz ondan boşandınız, ona karşı öfkeniz var. Belki kapanmamış birçok mesele var kafanızda ama, boşandığınız bir eski eşe zarar vermek, ona ceza vermek ve ona acı çektirmek için yaptığınız her şeyin ileride cezasını çocuğunuz çekecek. Onları birbirinden ayırmak gerçekten hiç vicdanlı ve ahlaklı bir davranış değildir.

“Sen evliyken beni mutlu etmedin, bundan sonra bak ben sana neler yaşatacağım, ben sana bu dünyada mutluluk yüzü gösterecek miyim?” diye düşünüyorsanız şunu da hatırlayın… Bilin ki, bu düşünceler normal değildir ve size zarar verir. Sizin akıl sağlığınıza da, beden sağlığınıza da zarar verir. Bu düşüncelerle kin ve intikamla yetişen çocuk da normal olamaz. Çocuğunuzu annesinden veya babasından koparma düşüncesi gerçekten çok kötü bir fikirdir, kötü kalplilerin fikridir. Eski eşe zarar verme amacıyla yapılan intikam alma eylemleri eski eşin yüreğinde bir “Evlat acısı” yaratır. Evlat da kötü duygularla, normal olmayan düşüncelerle kim bilir ne acılar çekerek büyür. Ruhu ve kişiliği zarar görür, bozulur. Bu eylemler çocuk istismarıdır. Bunu ona yapmayın.

Serhat DAMAR, Klinik Psikolog / Çift Terapisti (PACT)

Yayım tarihi
İlişkiler olarak sınıflandırılmış

Serhat Damar tarafından

Serhat Damar, 2002 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun olmuştur. Klinik Psikoloji alanında yüksek lisans eğitimini tamamlayarak Klinik Psikolog ünvanı almaya hak kazanmıştır. Dünyaca ünlü çift terapistleri ile çalışarak bu uzmanlardan çift terapisi eğitimleri almıştır. İstanbul'da Çift Terapisti olarak görev yapmaktadır.