Boşanma Çocuğa Nasıl Açıklanmalı?

Boşanma çocuğa nasıl anlatılır? Boşanma bir nihai seçenek, denenebilecek olan son yol olarak düşünülmeye başlandığında, halen evli olan çiftin aklına şu önemli soru gelir: “Boşanmayı çocuğumuza / çocuklarımıza nasıl anlatabiliriz?”. Boşanma çocuğa nasıl açıklanmalı sorusu aslında çocuğun psikolojisine zarar vermeden, onu incitmeden ve onun da bu süreci kabullenmesini kolaylaştıracak bir açıklama bulmaya yöneliktir. Gerçekten de çocuklar anne babalarının ayrı yaşaması, ayrılması ve yollarını tümüyle ayırmaları anlamına gelen boşanmasına psikolojik açıdan zorlanarak tepki verirler. Çocuklar, kendileri için anlaşılması zor olan “boşanma” ile ve sonrasında ortaya çıkan değişikliklerle baş etmekte de zorlanırlar. İlişkilerinin iyi ya da kötü olması fark etmeksizin, çocuklar “anne” ve “baba” dedikleri iki önemli varlığın kopması karşısında derin bir acı hissederler.

Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılır? Doğru Yerde / Doğru Zamanda Anlatın

Boşanma kararını ilan ettiğiniz ortam önemlidir. Hep birlikte araba yolculuğu yaparken, veya çocuğunuzun lunapark eğlencesi sırasında değil de, çok daha sakin ve herkesin birbirini doğru anladığından emin olduğunuz, iletişimin çok kolay olduğu bir anda ilan edin. Herkes dikkatini bu konuya ve duygulara verebilsin. Çocuklar gözlemlerimize göre çoğunlukla anne ve babanın boşanması karşısında olumsuz duygular hissederler. Üzülür, endişelenir, çaresizlik hissederler ve bazen tarif edemedikleri ve isimlendirmekte zorlandıkları büyük bir acı hissederler. Bazı çocuklarsa bunun tam tersine, anne babaları birlikteyken eve hakim olan huzursuz, fırtınalı, kasvetli havanın bir an önce dağılmasını isterler.

Önceden de ifade ettiğimiz gibi, çocuğun içsel dünyasında çoğunlukla olumsuz hisler ve duygular hakim olacaktır. Eğer boşanmayı çocuğunuza açıklayacağınız ortam dengeli olursa, ve siz bu açıklamalar sırasında sakinliğinizi koruyabilirseniz çocuğunuzun yaşayacağı travma daha hafif olacaktır. Fark etmişsinizdir… “Siz özen gösterirseniz çocuğunuz travma yaşamadan bu dönemi atlatacaktır” gibi bir cümle hiç kurmuyorum. Böyle bir cümle kurmuyorum çünkü siz en iyi açıklamayı da yapsanız, onu en kötü hissettirecek açıklamayı da yapsanız her durumda travma yaşayacak. Amacımız, onun 90 yaşına da gelmiş olsa hiç aklından çıkmayacak olan bu diyaloğun mümkün olduğunca düşük şiddette bir travma yaratmasıdır. Bu gerçeği öğrendikten sonra bu duruma sorumluluk sahibi olan her anne babanın elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışacağından eminim.

Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılır?

Çocuğunuzun yaşı küçük de olsa, büyük de olsa ona mümkün olan en basit şekilde boşandığınız zaman neler olacağını anlatın. Bu anlatımda çocukların zor ve sıkıntılı olan bir sürecin tüm detaylarını ve karmaşık olan tüm yönlerini anlatma çabasına girmeyin. Bu karmaşık olan yönlerle anne ve baba ilgilenmek zorundadır ve sadece bilmeleri gereken bilgiyi verin, aynı zamanda çocuğunuzun sorduğu sorulara da cevap verin. Boşanmanın kimin tercihi olduğu, mahkemeye kimin dilekçe verdiği gibi bilgileri çocuğunuzla paylaşmayın. Bu bilgiler çocuğunuza hiçbir yararı olmayacak olan çöp bilgilerdir ve onun bu süreci atlatmasını kolaylaştırmayıp zorlaştıracak türden bilgilerdir.

3 Yaş ve Daha Küçük Çocuklara Boşanma Nasıl Anlatılır?

Çocuğunuz küçükse, örneğin 3 yaş civarı ve daha küçük bir çocuksa ona boşanmayı bildiği ve anlayabileceği kavramları kullanarak, çok basit şekilde anlatın. Siz annesi iseniz ona şöyle deyin: “Baban ve ben seni çok seviyoruz. Sen benimle bu evde kalacaksın ve baban başka bir evde kalacak. Babanı istediğin zaman göreceksin. Ben seninle ilgileneceğim, seninle oyunlar oynayacağım, sana sevdiğin şeyleri vereceğim, sen uyurken yanında olacağım, sana masallar anlatacağım, seni bol bol öpeceğim ve sana sarılacağım. Baban seninle ilgilenecek, seninle oyunlar oynayacak, sana sevdiğin şeyleri verecek, sen uyurken yanında olacak, sana masallar anlatacak, seni bol bol öpecek ve sana sarılacak”.

3 yaş ve daha küçük çocuklar için yukarıdaki açıklama yeterlidir. 3 yaşından büyük çocuklara ve ergenlere daha fazla detay verebilirsiniz. Haftanın kaç günü anne ile kalacak ve kaç günü babayı görecek gibi detaylar 3 yaşından büyük çocukların anlama kapasitelerine uygun olacaktır. Daha büyük çocuklara, örneğin 10 ya da 12 yaşındaki çocuklara boşanmanın nedeni kısaca ama suçlayıcı olmadan ifade edilebilir. Bu arada bunu ifade etmek zorunda değilsiniz ancak bu yaşlardaki çocukların anlayabileceği bir bilgi olduğundan paylaşılabileceğini belirtmek için burada yer vereceğim. Şunu söyleyebilirsiniz:

“Babanla ben çok kavga ediyoruz, tartışıyoruz ve bu yüzden bundan böyle babanla aynı evde yaşamayacağız. Ben de, baban da seni çok seviyoruz. Biz senin anne ve babanız ve seninle hep birlikte olacağız. Hafta içi benle birlikte aynı evde kalacaksın, hafta sonu cumartesi ve pazar günleri babanla birlikte başka bir evde kalacaksın”

Boşanmayı Çocuğa Açıklarken Suçlamalardan Uzak Durun

“Evet yavrum biz boşanıp evimizi, yuvamızı dağıttık çünkü annen bunu istedi. Ben boşanmak istemediğim halde annen hepimizi perişan etti. Seni benden ayıracak” diyen bir baba olmayın. Ya da “Bu evlilik baban yüzünden bitti yavrum. Beni başka kadınlarla aldattığı için yapacak hiç bir şey kalmadı. Yuvamızı baban dağıttı. Seni de beni de mahvetti” diyen bir anne de olmayın. Bu tür bilgileri çocuklar anlayamaz ve anlamlandıramaz. Onların bilmek istediği, zihinlerinde dolaşıp duran ve cevap aradıkları soru şudur: “Annemi görecek miyim?” ve “Babamı görecek miyim?”. Çocuğunuza açıklama yaparken, bilgi verirken ve boşanma sürecini anlatırken bu önemli gerçeği göz önünde bulundurmanız çocuğunuzun iyiliği açısından önemlidir.

Boşanmayı Çocuğa Açıklarken Tek Mesaj Verin

Boşanma çocuğa nasıl anlatılır sorusuna cevap verdiğim yazımın sonuna yaklaşıyorum. Çocuğa boşanmayı açıklama sırasında suçlamalardan uzak dururken, aynı zamanda farklı mesajlar vermekten de kaçının. Anne “Beni de göreceksin babanı da göreceksin” derken baba “Annenle kalacaksın” dediğinde çocuğunuz hangisinin doğru olduğunu anlamakta zorlanır. Tek bir mesaj, anne ve babanın evliliği sürdürürken yapmakta zorlandığı “Birlik olma” halini boşanmayı çocuklarına açıklarken gerçekleştirmeleri, evlatlarının iyiliği için son derece önemlidir. Hem anne hem baba aynı mesajı verdiğinde çocuğun yaşadığı travma daha baş edilebilir düzeyde olacaktır.

Çocuğunuzun boşanma süreci boyunca ve boşanma gerçekleştikten sonra ne tür duygular hissedeceği sizin sözlerinizle ve davranışlarınızla bağlantılıdır. Onun perişan olmaması için elinizden geleni yapmalısınız. Eski eşten intikam almak için, ya da onu cezalandırmak için çocuğu göstermeme gibi eylemler eski eşe değil, çocuğa verilmiş cezalardır. Bu satırları yazarken içim acısa da bir zamanlar evli olan ve birbirlerinin ve evlatlarının iyiliği için çırpınan iyi insanların boşanma sonrası nasıl canavarlara dönüştüğüne onlarca kez şahit oldum.

Kilometrelerce uzak bir şehirden oğlunu veya kızını görmek için gelen bir babanın “Çocuk hasta göremezsin”, “Banyo yaptı dışarı çıkamaz” gibi bahanelerle haftalarca, aylarca evladını göremeden döndüğüne sayısız kez şahitlik ettim. Çeşitli yollar ve yöntemlerle evladından ayrı bırakılan annelerin evladını görme hakkının benzer bahanelerle nasıl gasp edildiğine de defalarca şahit oldum. Mahkeme kararı olmasına rağmen bu eziyetler ve acılar yaşanıyor. İnsanımız kanunları da, mahkeme kararlarını da çiğneyebiliyor. Boşanma sürecinde olan ve yeni boşanmış olan vatandaşlarımıza şunu söylemek isterim: “Vicdanınızla, bir anne ve bir baba olmanın manevi ağırlığıyla hareket edin. Boşandığınız eski eşe zarar vermek, ona ceza vermek ve acı çektirmek için yapacağınız her eylemde cezayı da, zararı da çocuğunuza verirsiniz”.

Klinik Psikolog Serhat Damar

Başa dön