Stres Nedir, Belirtileri Nelerdir? Stresin Nedenleri ve Sonuçları

Stres Nedir

Stres, insan bedeninin evrensel bir tepkisidir. İnsan bedeni stres tepkisini kendisini rahat hissettiği, işlerin yolunda gittiği zamanlarda vermez. İnsan rahat ve halinden memnun olduğunda bedeninde olumlu belirtiler hisseder. Sadece var olmak ve hayatta olmak bile tek başına kişinin keyif hissetmesini sağlar. Stres altında ise, bu durumun tam tersi olan ve biz insanların olumsuz olarak algıladığımız belirtiler ve hisler oluşur. Stres nedir sorusuna cevap verdikten sonra şimdi de belirtilerine, neden ve sonuçlarına bir göz atalım.

Stres Nedir, İnsan Bedenine Nasıl Etki Eder

Kaslar gerilir, bedendeki tüm kas grupları gerilerek bir savaşa hazırlanır. Stres, kalbin ve diğer organların çalışma ritmini de değiştirmesine sebep olur. Kan dolaşımı da, sindirim sistemi de, sinir sisteminin çalışma biçimi de stres artışına bağlı olarak etkilenir.

Adrenalin tepkisi denilen bir durum ortaya çıkar. Kana adrenalin verilir ve bu stres durumunda bedenimizin kendi kendine verdiği bir tepkidir. Bizim kontrolümüz dışında bedenimiz bazı kimyasalları kanımıza verir ve bunlardan biri adrenalindir. Stres tepkisini ve stresin bedende ortaya çıkardığı belirtilerle ilgili farklı açıklamalar yapılsa da yaygın olarak adrenalin tepkisi dediğimiz durum bu stres belirtilerinin önemli nedenleri arasında sayılabilir.

stres nedir
Stres Nedir

Stresin Nedenleri Nelerdir

Stresin nedenleri çok faklı alanlardan, ve çok farklı konulardan gelebilmektedir. Her insanın strese girmesine neden olabilen stres kaynakları, stres nedenleri farklı olabilmektedir. Kimi insanlar iş yerindeki bir yöneticinin davranışları nedeniyle stres hissederken, diğerleri ekonomik konularda, geçim sağlamaya çalışırken yaşadığı zorluklar sebebiyle strese girmektedir.

Bazen stres nedenleri çok net ve bariz bir biçimde gözümüzün önündedir. İş yerindeki patron mobbing yapıyordur. Mobbing, iş yeri ortamında çalışanlara uygulanan psikolojik baskı olarak bilinir. Amacı ne olursa olsun, mobbing, hedefteki her insanın belirgin bir stres hissetmesine neden olur. Çoğu durumda ise mobbing gibi çarpıcı bir sebep görülmez. Patron işlerin yetişmesi için zaman zaman psikolojik baskı ve eleştiri yapıyor olabilir. Bu tür durumlar stres hisseden kişinin gözünden kaçar ve stres döngüsü içinde kaybolur. Buna bir örnek vermek gerekirse şöyle devam edebiliriz:

Stres Nedir? Örnekler:

“İş yerimizde en iyi çalışan elemanlardan biri benim. Yaklaşık 3 yıldır terfi bekliyorum, özelde çalışan her insan gibi rekabet ve performansa dikkat ederek çalışıyorum. Bu benim iş hayatımdaki 2. işim ve 10 yıldır da bu iş yerinde görev yapıyorum. 10 sene önce benimle birlikte göreve başlayan arkadaşlarımın tümü terfi etti ve işe ilk girdikleri günden çok daha iyi konumlara geldiler.

Bense herhangi bir ilerleme kaydedemedim. Bunu söylerken bazı kriterlere bakarak karar verdiğimi ifade etmeliyim. Terfi eden arkadaşlarımın ücretlerinde büyük artışlar oldu, “yönetici” olduklarını tescilleyen ünvanlar aldılar, kendilerine özel makam aracı ve özel şoför tahsis edildi. Bana ise bu hakların hiçbiri verilmedi. Şirkette uzun yıllardır bir pay almak için çabalıyorum. Geçtiğimiz günlerde kardeşim benim bu çabalarımı fark etmiş olacak ki bana “Sen niye bu kadar çalışıyorsun ki? Herkes 18.00 de çıkarken sen 20.00 de çıkıyorsun. Evinde de sürekli bilgisayar başında bir şeyler yetiştirmek için çırpınıyorsun. Bunu niye yapıyorsun ki?” diye sordu.

Sorusu çok mantıklı ve yerindeydi çünkü evet, şirketten sadece aldığım ücret dışında hak ettiğimi düşündüğüm hiçbir şey alamazken neden böyle çırpınıyordum? Şirket yönetimine öfkeli olduğumu hissediyorum. Aynı öfkeyi iş arkadaşlarıma da duyuyorum. Aynı statüde olup da benden üstün olduğunu ima eden bir arkadaşım olduğunda onunla kavga etmeye hazırım. Gerginim, boynumun ağrıdığını hissediyorum, düzgün uyku uyuyamıyorum ve uykum beni dinlendirmiyor. Dahası, artık işe gitme isteğimi de kaybetmeye başladım. Nasıl olsa benim yerimde saymam için ne gerekiyorsa yapacaklar diyorum kendi kendime”

Stres Nedir

Bu örnekteki kişi, bir amaç uğruna görev yaptığı şirkette kendisi ile aynı dönemde göreve başlamış olan arkadaşlarının yararlandığı haklardan verilmesi için çabalıyor. Bu çabalar artık öyle bir noktaya gelmiş ki, eve iş götürüyor, kendisini çalışmaya zorluyor, bir yandan istediği haklara ulaşmak için çalışkan bir eleman olduğunu patronlarına göstermek istiyor, bir yandan da bu şekilde yaparsa ilerleyebileceğine inanmak istiyor.

İş yaşamı bazen adil olmuyor. Bir terfiyi genelde hak edenler alırken bazen hak edenlerin alamadığı durumlar ortaya çıkıyor. Bunun herhangi bir nedeni olabilir ancak bu durumun yarattığı stresle başaçıkmak, daha çok çalışarak ve eve iş götürerek olmuyor. Bazı şeyleri kendi haline bırakmak gerekiyor. Normal çabamızı göstermek, görevimizi yapmak, normal iş çıkış saatinde çıkmak ve kendi yaşamımıza ve kendimize zaman ayırmak en mantıklısı. Aşırı çalışma, kendisini çalışmaya zorlama ve kendi kendine baskı yapma anlamına gelen davranışlar stresin daha da tırmanmasına sebep oluyor.

Stres Belirtileri Nelerdir

Stresin genel olarak 4 tür belirtisi bulunur. Bu 4 tür belirti, bedensel belirtiler, zihinsel belirtiler, duygusal belirtiler ve davranışsal belirtiler başlıkları altında sıralanabilir. Başka türlü sınıflandırmalar da oluşturulabilir, başka belirtiler de bu listeye eklenebilir. Her insan stresi kendine özgü yaşar ve kendince başetmeye çalışır.

Stresin Bedensel Belirtileri

Bedende genel gerginlik hali ve kas gerginliği,

Kalp atışlarında fark edilebilen hızlanma,

Baş ağrısı,

Baş dönmesi,

Mide bulantısı ve rahatsızlık hisleri,

Cinsel istek azalması ve cinsel sorunlar,

Stresin Zihinsel Belirtileri

Odaklanma güçlüğü,

Hatırlama güçlüğü,

Önemli konular, görev ve randevularla ilgili unutkanlık,

Olumsuz düşüncelerde belirgin artış,

Olayların olumsuz ve tehdit içeren yanına odaklanma.

Stresin Duygusal Belirtileri

Duygu durumda, ruh halinde olumsuz duyguların hakim olması,

Hayattan zevk alamama hali,

Gerginlik, kolay öfkelenme hali,

Duyguların farkında olamama,

Kendi duygularını ayırt etme güçlüğü,

Diğer insanların duygularını hissetme konusunda (empati) geçici zorlanma hali.

Stresin Davranışsal Belirtileri

Sosyal çekilme, sevdiklerinden ayrı ve yalnız kalma isteği,

Görevlerin yerine getirilmesinde zorlanma,

Görevleri erteleme ve ihmal,

Aşırı alkol tüketimi,

Aşırı sigara tüketimi,

Bağımlılık yapan zararlı madde kullanımı.

Klinik Psikolog Serhat Damar

Beylikdüzü Psikolojik Danışmanlık

Beylikdüzü Psikoterapist

Online Psikolog

İlk yorum yazan siz olun

Cevap Yazın

Eposta adresiniz görünmeyecektir


*