Sohbet Etme Becerisi ve Teknikleri: Sohbet Sanatı

Sohbet Sanatı Becerileri

Sosyal varlıklarız. Diğer insanlarla bir arada yaşayabiliyoruz. Bazen diğer insanlardan ayrılıp yalnız kalmaya ihtiyaç duysak da çoğu zaman toplumun içinde olmaya ihtiyaç duyuyoruz. Sohbet etme becerisi, toplum içinde var olurken, toplumdan istediklerimizi alırken ve topluma bir şeyler verirken kullandığımız sosyal becerilerden önemli bir tanesi.

İçinde doğduğumuz topluma olan ihtiyacımız ömür boyu devam ediyor. Toplumdan alıp yine topluma veriyoruz. İçinde bulunduğumuz toplum aynen toprak gibi. Bereketli. Bereketiyle bizleri doyurup besleyen, güçlendiren o. Toplumdan ayrı olmak, kopmak istemiyoruz. Toplumun bir parçası olduğumuzu hissedebiliyorsak, o toplumdan ayrı düştüğümüzde de ayrı düşmenin acısını hissediyoruz.

Evet, bizler bir insan topluluğunun bireyleriyiz. Diğer insanlarla iletişim kurmaya, bilinmeye, tanınmaya ve bilmeye, tanımaya ihtiyaç duyuyoruz.

Diğer İnsanlarla Sohbet Etmeye Neden İhtiyaç Duyuyoruz?

Sohbet etmek, ve daha basit olarak konuşmak / dinlemek ve iletişim kurmak bizim doğamızda var olan bir özelliktir. Her insan her insanla konuşmak zorunda olmasa da, aslında çok sayıda ortak ve evrensel özelliğimiz var. Her insanın hayatta ihtiyaçları var, her insanın kendisine ait bir hikayesi var ve bu hikaye değerli.

Her birimiz kendimize özgü özelliklerle, becerilerle, başarılar ve başarısızlıklarla varız. Bunların tümü evrensel özellikler, beceriler, başarılar ve başarısızlıklardır. Bunların bir bölümünü yakın arkadaşlarımıza, yakın çevremize anlatıyor ve paylaşıyoruz. Anlaşılmaya ihtiyaç duyuyoruz. Bilinmeye, tanınmaya ihtiyaç duyuyoruz. Bilinmek ve tanınmak “meşhur olmak” ya da “herkesin tanıdığı bir figür” olarak sürekli göz önünde olmaktan çok daha mütevazı ve sıradan, bir o kadar da doğal bir ihtiyacımızdır.

Bilinmek, “ben” dediğimiz varlığın ne olduğu, ne gibi özelliklerle var olduğunun anlaşılmasıdır. Diğerlerinin bilmesi ve tanıması bizi popülerleştirmez, sadece ve sadece bir ihtiyacımızı gidermeye yarar.

Sosyal Medyada Sohbet Bizim Tanınma İhtiyacımızı Ne Kadar Gideriyor?

Sosyal medya ve internet siteleri insanların birbirleriyle tanışmaları için bir ortam sunuyor. Tanışma açısından yararlı olan bu sanal ortamlar tanınma ve anlaşılma ihtiyacımızı giderebiliyor mu? Sosyal medya ve internetin insanları tanıştırma  konusunda yararlı olan işlevinin, onların tanınma, bilinme ve anlaşılma ihtiyacını giderme konusunda aynı yararlılığı gösteremediğini görüyoruz.

Bunun nedeni, aslında sosyal ortama ait olan tanışmanın o ortama özgü kalması ve bir yandan gerçek bir iletişimde yaşadığımız, bir insanla karşı karşıya, spontan ve tüm sözel ve sözsüz tepkilerimizin, mimiklerimizin, duygularımızın sohbetin dışında kalmasıdır. Bu nedenledir ki, chat yapmak sohbet etmeye ve iletişime eşit değildir.

Sohbet, bize sözlü ve sözsüz birçok ipuçları sunarak iletişimin ve karşılıklı anlaşılmanın kapılarını açarken, “chat yapmak” bu ipuçlarını vermediği gibi, bizi elektronik bir ortamın sanal figürleri olarak konuşturur.

İletişim kurmaya ihtiyacımız var. İletişim kurdukça, insanlarla konuştukça, onları anladıkça, onlara ihtiyaç duyduklarını verip onlardan ihtiyaç duyduklarımızı aldıkça gelişen varlıklarız. İhtiyaçlarımızı insanlarla iletişim kurmadan, onlarla temasa geçmeden alma düşüncesi gerçek dışı bir düşüncedir.

Tanıdıklarımızla Sohbet ve Tanımadığımız İnsanlara “Merhaba” Demek :

 Tanımadığımız İnsanlarla Sohbetin Zorluğu

Çocukken yabancılarla konuşmamız belli sınırlara tabi olarak ve anne babamızın gözetimindedir. Yaşıtlarımızla konuşuruz, onlarla diyalog kurarız ancak bu diyaloglara “çocuk” olmamız ve korunmaya muhtaç, zarar görmesinden korkulan bir varlık olmamız gerçeği hakimdir. İnsanları tanımamızın sınırları bu korunma ihtiyacı ve zarar görme riski tarafından çizilir. Ergenlikte bu sınırlar biraz genişler ve kendimizi yabancılarla konuşma ve iletişim kurmada daha özgür hissederiz.

Yetişkinlikte, herkesin kendine ait bir yetişkin dünyasının olduğu, tercihlerinin daha net olduğu bir yaşamı vardır. Daha dikkatli, daha saygılı, sınırları daha belirgin bir yaşamdır yetişkin yaşamı. Yetişkin olduğumuzda iletişim yetişkin olmamıza bağlı olarak daha anlaşılırdır ve sosyal iletişimin öğrendiğimiz kodlarına hakim olduğumuzda keyiflidir.

Sosyal iletişim ve sohbet becerileri, farkında olup uygulandıkça gelişir. Bunların nasıl geliştirilebileceği üzerine aşağıda ele aldığımız noktalar yararlı olabilecek öneriler içermektedir.

Sohbet Etme Becerisi

Her insanın sohbet becerisi ve özellikleri farklıdır. Dışadönük insanlar kolayca ve herhangi bir sıkıntı duymadan tanımadığı insanlarla iletişim kurup sohbete başlarken, içedönük insanlar bunalırlar, sıkılırlar, kaygı hissederek sohbetten kaçınma eğilimi gösterirler.

Sohbet etme becerisinde nezaket, karşıdaki insanın sınırlarına saygı, kendini açmanın sınırı ve empati, dikkat etmemiz gereken en önemli özellikler arasında yer alır.

Nezaket

İnce ve nezaketli bir konuşma biçimi önemlidir. Bu şekilde konuşmak hiç tanımadığınız bir insanın sizle iletişim kurma ve sohbet etme isteği duymasını sağlar.

Karşıdaki İnsanın Sınırlarına Saygı

İlk kez konuştuğunuz bir yabancıyla konuşurken onun sınırlarına saygı duymak önemlidir. Bu sınırlara saygı duymak, söylediğimiz sözlerle, sorduğumuz sorularla ve ondan almak istediğimiz bilgilerin içeriğiyle ilgilidir. İlk kez tanıştığınız, sizle aynı iş yerinde çalışan birine “Ben reklam bölümündeyim, siz hangi bölümdesiniz?” demek onun sınırlarına saygılı bir sözken, “Evli misiniz?” sorusu bu sınırları zorlayan ve yeni tanıştığınızda söylenmemesi gereken sözlerden biridir.

Kendini Açmanın Sınırları

İlk kez tanıştığımız biriyle konuşurken onun sınırlarına nasıl saygı duyuyorsak, kendi sınırlarımıza da saygı duyarız. Kendimizle ilgili çok detaylı ve özel bilgiler üzerinden sohbet etmeyiz. Daha genel, yeni tanışan iki insanın rahatça konuşabileceği, ortamda bir ağırlık oluşturmayan konular olması önemlidir. Özelimize girme konusunda dikkatli davranmamız yararlı ve karşımızdaki insanın bizle sohbet etmesini kolaylaştıran bir noktadır. Hangi işle uğraştığımızdan bahsedebiliriz ancak ne kadar para kazandığımızdan bahsetmeyiz. Genel anlamda ülke gündeminden konuşabiliriz ancak siyasi tercihlerimiz ya da hangi siyasi liderin daha iyi olduğundan bahsetmeyiz. Benzer şekilde, bir şeylerden “yakınma” anlamına gelen sözler yerine daha olumlu bir düşünce yapısına sahip, ilgi, merak ve konuşma isteği uyandıran tarzda konuşmalar yaparız.

Empati

Karşımızdaki insanı dinlemek, tanımadığımız bir insanla, bir yabancıyla konuşurken öncelikli olarak yapmamız gereken davranıştır. Onun anlattıklarını sakin bir şekilde dinlersek ve uygun yerlerde ona onun anlattıklarını yansıtabilirsek onunla sohbete başlamışız demektir. O bir konudan bahsederken biz başka bir konuya atlarsak sohbetin gelişimini kendi kendimize engellemiş oluruz. Karşımızdaki insan karşılaştığı bir durumu ya da bir zorluğu anlatırken onun ne anlatmaya çalıştığını anlamadan ve onu anladığımızı ona hissettirmeden kendi karşılaştığımız bir durumu ya da zorluğu anlatmaya başlamamız, iletişimi ve sohbeti bitirir. Bu, onunla empati yapmadığımızın da kanıtıdır ve insanlar kendilerini dinlemeyen, empati yapmayan insanlarla sohbet etmek istemezler.

Tanımadığımız İnsanlarla İlk Sohbette Hangi Konular Konuşulur?

Genel Konular

Aynı işyerinde çalıştığınız bir arkadaşınıza bölümünü sorun “Ben x bölümdeyim, siz hangi bölümdesiniz?”Cevabı “Ben de y bölümündeyim” olsun. Onun bölümü üzerinden konuyu sürdürebilirsiniz. “Bugünlerde bizim bölümde çok yoğun çalışıyoruz. Sizin bölümde işler nasıl?” gibi. Ya da “Biz bu hafta x projesi üzerinde çalışıyoruz ve 5 gün içinde bitirmemiz gerekiyor. Siz hangi proje üzerinde çalışıyorsunuz?” gibi devam edebilirsiniz. Ya da “İşten sonra bu sıralar kendim için pek bir şey yapamıyorum, siz kendiniz için bir şeyler yapabiliyor musunuz?”. “Bu mesleğe nasıl başladınız?”, “Bu ilk işiniz mi?”, “Yaptığınız işin en eğlenceli yanı ne?” ya da “Yaptığınız işte sizi en şaşırtan şey ne oldu?”, “Burada çalışmasaydınız hangi işi yapardınız?”, “Eğer başarılı olacağınız kesin olsa hangi işi yapmak isterdiniz?”, “Çalışmaya ilk nerede başladınız?” gibi sorular karşınızdaki kişiyi konuşmaya ve sohbet etmeye teşvik edecek sorulardan birkaçıdır.

Hava durumuyla ilgili konuşulabilir, genel bir konu olarak herhangi bir insanla güvenle konuşulabilen bir konudur. Bunda da karşımızdaki insanın cevabına göre ilerlemek en iyisidir. Dert yanmak, şikayet etmek sohbeti engeller örneğin “Ben sıcak mevsimlerden özellikle yazdan hiç hoşlanmıyorum insan sürekli terliyor” yerine genel olarak hava durumuyla ilgili konuşulabilir. Bu tür konularda yani hava durumu konusunda sohbet istediğiniz ölçüde ilerlemeyebilir. Bu, karşıdaki insanın konuşma konusundaki beceri ve istekliliğine de bağlıdır. Bazen hava durumu konuşarak başlayan çok keyifli bir sohbet oluşabilirken bazen de karşınızdaki insan sadece “Evet” der ya da başını hafifçe sallar. Bu tür durumlarda sohbet etmeye çalışmamak en iyisidir. Bazı insanlar yabancılarla herhangi bir konuyu konuşmak istemezler, ya da o an bir yabancıyla sohbete hazır olmayabilirler. Bu tür durumlarda onları anlayışla karşılayın. Sohbet etme becerisi geliştirilirken farklı durumlardaki insanların bu tavırlarını anlayışla karşılamak da bir beceridir.

Genel İlgiler

Erkekler için güncel bir futbol maçı ya da bir basketbol takımının başarısı ya da performans durumu üzerine konuşmak önemli bir sohbet başlatma konusudur. Kadınlar çocukları hakkında ya da izledikleri tv programıyla ilgili , ya da yemekler üzerine kolayca sohbet açabilirler. Genel ilgiler, gittiğiniz bir kafe ya da restoran ya da bir şarkıcının konseri olabilir. “Bu sıralar okuduğunuz ve bana tavsiye edebileceğiniz bir kitap var mı?”, “Bu sıralar izlediğiniz ve bana önerebileceğiniz bir film var mı?” gibi. “İş yerinden size bir hafta tatil izni verilse bu bir haftayı nerde geçirmek isterdiniz?”. Bunlarla ilgili spontan olarak konuşmak, yaptıkça gelişen ve ne söyleyeceğinizi bulmanın aşağıda ele aldığımız becerilerle daha kolay olduğu bir yetenektir.

Açık Uçlu Sorular

Sadece “Evet” ya da “Hayır” cevapları alacağınız sorular sormak, sohbetin gelişmesini engeller. Bir gazeteci bazen evet hayır cevabı alacağı sorular sorar ama genellikle daha derinlemesine sorular sormaya ve konuyu açmaya gayret eder. Bir gazeteci gibi usta sorular sormak zorunda değilsiniz. Yapmanız gereken, iletişimi uygun biçimde başlatmak, cevapları dinlemek, özellikle karşıdaki insanın ne söylediğini duyup anlamak ve buna odaklı olarak adım adım ve sakin biçimde ilerlemektir.

Tanımadığımız İnsanlarla Sohbet Etme Becerilerini ve Tekniklerini Geliştirmek

Dinleyin (Anlayarak Dinleyin)

Dinlemek ve karşımızdakinin anlattığına odaklanmak önemli bir sohbet becerisidir. Karşılıklı olarak susma ve dinleme becerisi, iletişimin doğallığını sağlayan önemli bir beceridir. Bir beceri eksikliği ya da yeteneksizlik değildir. Dinlemek ve susmak da karşımızdaki insanla sohbet ederken karşıdaki insanın söyleyeceklerine öncelik vermemizde bir fırsat olarak görülebilir. Bazen bu susma anlarını sürekli konuşarak doldurmaya çalışırız, kendimizi anlatırız ki bu sıkıcı olabilir. Bu nedenle, öncelikle iyi bir dinleyici olun ve ilk kez konuşmaya başladığınız insanın size ne söylediğine odaklanın. Konuşmaya onun sözlerini anlayarak katılın ve buradan bir sohbete doğru doğal olarak ilerleyin.

Sohbet Etme Becerisi

Duyduklarınızı Yansıtın ve Empati Yapın

İlk kez sohbet ettiğiniz kişinin size söylediklerini ona yansıtın. O size ne söylüyorsa onu aynen yansıtmak ve o yoldan ilerlemek, onu anladığınızı hissettirir. Bu şekilde, anlaşıldığını ve yargılanmadığını, ya da söylediklerinin saçma bulunmadığını gördükçe sizle iletişim kurmaya devam eder ve bu iletişim bir sohbet halini alır.

Göz Teması Kurun ve Bedeniniz Konuşsun

İlk kez konuştuğunuz kişiyle göz teması kurmaya, onun gözlerine bakmaya özen gösterin. Bedeninizin duruşunun rahat olmasına dikkat edin. Halinden memnun, elinizi ya da kolunuzu bir yere rahat bir şekilde koymanın verdiği rahat hali, o anki rahatlığınızı yansıtın. Sözsüz iletişimin ipuçları olan bu özellikler, karşımızdaki insana bizi anlatır. Bunlar eğer burada saydığımız olumlu özelliklere sahipseler, ilk kez konuştuğumuz kişiyle sohbet etmemizi sağlayacak güçlü iletişim özellikleridirler. Beden diliniz, bazen sözlerden daha önemli ve kolay anlaşılan mesajları karşınızdaki insana gönderir ve beden dilinizin öneminin farkında olmanız da sizin iletişim ve sohbet becerinizi geliştirmenizi sağlar.

Tanımadığımız İnsanlarla Neden Sohbet Etmeliyiz?

Kendimize Güvenimiz Gelişir

Karşılaştığımız herhangi bir insanla, herhangi bir anda spontan olarak konuşabilmek kendi içimizde yarattığımız birçok korkuyu yenmemizi sağlar. Tanımadığımız bir insan görünce uzaklaşmak ve onunla konuşmaktan kaçınmak yerine “Merhaba” deyip onunla iletişim kurmak, insanlara karşı genel olarak hissettiğimiz güvensizlik ve eleştirilme /yargılanma /yadırganma korkularını aşmamıza yardımcı olur ve bizi güçlendirir.

Daha İyi Bir Dinleyici Olmamızı Sağlar ve Empati Becerimiz Gelişir

Dinlemek ve susmak çok önemli iki iletişim becerisidir. Öncelikle susmak ve karşıdaki insanı dinlemek, o konuştuğunda bize söylediklerini ona bir ayna gibi yansıtmak, ardından da onu konuşmaya teşvik etmek için sorular sormak bir insanın yaşamında ihtiyaç duyduğu önemli becerilerdir. Sorduğunuz sorulara aldığınız cevaplar ve karşınızdaki insanın hissettiği duyguları ona yansıtmanız, yani empati yapmanız hem sizi duygusal açıdan geliştirir, hem de bir insanı tanımanızı sağlar. Tüm bunları yaparken ve sohbet ederken karşınızdaki insanı ilgiyle dinlediğinizi, onun anlatacaklarını merak ettiğinizi gördüğünde size verdiği tepkiler de sizi geliştirir ve yeni şeyler öğrenmenize yardımcı olur.

Yeni Şeyler Öğreniriz

Her insanın bir hikayesi vardır ve her insanın hikayesi değerlidir. Yaşamında diğerlerinin bilmediği ama sizle paylaştığı bir konu, bir paylaşım değerlidir. Her insan bizle sohbetinde bize yepyeni bir şeyler öğretir. “Ondan ne öğrenebilirim ki?” ya da “Yeni tanıştığım birinden ne öğrenebilirim ki?” demeyin. Unutmayın ki insanlar da derin okyanuslar gibidirler. Görünürde küçük bir su birikintisi gibi gelseler de insanın özü daha derinlerdedir. Onu tanıdıkça, onunla sohbet ettikçe ve iletişim kurdukça o insanın derinlerindeki varlığı tanıma şansınız olur. Her insandan öğreneceğimiz şeyler vardır. Bunlar sadece bilgiden ibaret değildir. Yaşama dair, hayatta kalmaya dair birçok bilmediğimiz şey vardır ki bunları biz insanlar iletişimle birbirimize aktarırız. Unutmayın: “Herkesten öğreneceğimiz yeni şeyler mutlaka vardır”.

Yeni Arkadaşlar Ediniriz

Konuşma, soru cevaplar, sessizlik ve susma anları, karşılıklı olarak yansıtma yapılarak bunlar bir sohbete dönüştüğünde yeni arkadaşlıklar kurulur. Elbette ki her sohbetten bir arkadaşlık ya da bir dostluk ilişkisi beklemeyiz. Ancak sohbetlerimizin bazılarından bize gerçek dostluklar ve arkadaşlıklar da çıkabilir. Bunlar çok önemli kazanımlardır. Hem bizim için, hem de dostluk kurduğumuz kişiler için bu önemlidir. Arkadaşlığımızın ya da dostluğumuzun gelişimi, güçlü bir bağ kurarak devam edebilir ve bir insanın yaşamında diğer insanlarla bağ kurma ihtiyacı da bu anlamlı ilişkilerle tatmin olur.

Yardıma İhtiyaç Duyduğumuzda Tanımadığımız İnsanlardan Yardım İsteyebiliriz

Yabancılar, yardım istemeyi genellikle en son düşündüğümüz insanlardır. Tanımadığımız insanlar bize uzak gelir ve aslında hemen orada ve o anda bize tanımadığımız bir insan, tanıdığımız bir insandan daha çabuk ve etkili biçimde yardım edebilecekken bu yardımdan mahrum kalırız. Hepimiz insanız, hepimizin yardıma ihtiyaç duyduğu anlar var. Eğer tanımadığımız insanlarla iletişim kurup sohbet etmeyi geliştirebilirsek, herhangi bir anda ve herhangi bir durumda yardıma ihtiyacımız olduğunda yardım da isteyebiliriz.

Bu yoldan ilerlediğinizde, insanların evrensel olarak aslında yardım etmeyi, tanımasalar da bir insana yardım eli uzatmayı sevdiklerini görürsünüz. “Bir yabancıya asla yardım etmem” diyen insanların “Tanıdık ya da yabancı olması hiç fark etmez, ihtiyacı olan insana yardım ederim” diyenlerden çok daha az olduğuna inanın. İçimizdeki yardım etme, ihtiyacı olan insana yardım eli uzatma düşüncesi ve iyilik yapma davranışı da bizi insan yapan tüm özelliklerimiz gibi evrenseldir. Bu özelliklerimiz iyi ki var ve iyi ki her toplumda, her toplumun insanlarının büyük bölümünde var.

Klinik Psikolog Serhat Damar


Sohbet etme becerisini geliştirmek için online yardım almak isterseniz tıklayın: İnternet Üzerinden Psikolojik Destek

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*