Depresyon Nedir, Depresyondan Kurtulmak İçin Yapılması Gerekenler Nelerdir

Depresyon Nedir

Depresyon, kişinin duygusal, düşünsel ve davranışsal olarak bir tür çöküş yaşadığı, hayattan zevk alamadığı, mutluluğu çok az hissedebildiği bir durumdur. Tedavi olduğunda durum tamamen geçici olsa da, depresyondaki kişi bu olumsuz hal hiç geçmeyecekmiş, iç sıkıntısı, üzüntü ve hayattan zevk alamama hali hiç bitmeyecekmiş gibi gelir. Aslında depresyon da geçici ve süreksiz bir psikolojik sorundur. Duygularda, düşünce ve davranışlardaki duraklama ve çökkünlük, kişinin yaşamında bazı değişikliklere gidilmesiyle ortadan kalkacaktır. Depresyondaki kişiler bunun imkansız olduğuna inanırlar. Bu yazımız, depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler konusunu ele alacaktır.

depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler
Depresyondan Kurtulmak İçin Yapılması Gerekenler

Depresyon Belirtileri

Depresyonu tanımamızda en dikkat çeken belirtilerden bir tanesi hayattan zevk alamama hali olarak karşımıza çıkar. Eskiden keyif alarak yapılan etkinlikler hiçbir zevk vermez ve hatta anlamsız gelir. Yaşamın kendisi aslında zevklidir. Sabah kalkmak, yüzümüzü yıkamak, kahvaltı yapıp üzerimizi giyinip evden dışarı çıkmak gibi günlük aktivitelerin her biri aslında keyif verir.

Depresyon, kişinin gündelik aktivitelerden zevk almasına engel olur. Dahası, kişi yaşama eskisi gibi bir bağlılıkla ve mutlulukla bağlanamaz. Çoğu şeyi yapamaz. Örneğin sabah kalkmak istemez. Kalksa bile öylece durmak ister. Perdeleri açıp odasını havalandırmak eskiden yaptığı kolay davranışlar arasındayken, depresyonda perdeleri açmak ona zor gelir. Perdeler kapalıyken yatağın içinde öylece durup düşüncelere dalar. İşe gitmek istemez. Sosyal ortamdan çekilir. Arkadaş ve akraba ortamlarında bulunmak, çocukların seslerini duymak onun için katlanılmaz durumlar olarak gelir.

Depresyonda Kaygı, Uyku ve İştah

Depresyondaki kişiler kaygı ve endişe de hissederler. Bazen yoğunlaşan bu kaygı ve endişe, kişinin hayattan almakta zorlandığı zevki tümüyle ortadan kaldırır. Sürekli kaygılı ve kötü bir şey olacakmış gibi hissetmek kendisini daha da kötü hissetmesine sebep olur. Kaygı ve endişeler, kişinin olumsuz düşüncelerinin daha da artmasına katkıda bulunur. Hayatla ve gelecekle ilgili memnuniyetsizlik ve gerçekleşme ihtimali olan ya da olmayan kötü durumlar kişinin zihnini meşgul eder. Düşünceler, genel olarak olumsuz ve umutsuz bir durumda olduğu hissi yaratır.

Depresyondaki kişiler uyku uyumakta zorlanırlar. Uykuya dalıp keyif veren derin bir uyku uyumaları onlar için çok zor olmaktadır. Uyku uyusalar da sabahları dinlenmiş ve yenilenmiş olarak kalkmazlar, tam tersine yorgun ve bitkin olarak yeni güne başlarlar.

Depresyonda iştah belirgin biçimde azalır. Kişi yemek yemek istemez. Yemek hazırlayacak gücü kendinde bulamaz. Kendisi için hazırlanırsa zorlanarak ancak yiyebilir, iştah genellikle belirgin biçimde azalır ve nedeni de depresyon halidir.

Depresyon, kişinin zihinsel aktiviteleri ve hafızası üzerinde olumsuz etkiler gösterir. Bu etkiler, temelde odaklanma, hatırlama ve öğrenmede problemler yaşanmasına neden olur. Kişi, yeni bilgileri öğrenmeye çalışırken odaklanma sorunu yaşamasına, aynı zamanda öğrenmek için yaptığı çalışmaları sürdürmede problem yaşayıp kolay sıkılmasına neden olur. Aynı zamanda, hem yeni öğrenilmiş olan bilgileri, hem geçmiş hakkındaki bilgileri hatırlaması güçleşmiştir. Önemli detayları unutur. Randevularını, yapacağı işleri unutur ve sonradan hatırlaması da çok zor olmaktadır.

depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler
Depresyondan Kurtulmak İçin Yapılması Gerekenler
Depresyonda Değersizlik, Suçluluk ve Utanç

Başarısızlık, suçluluk, değersizlik ve utanç hisleri yoğunlaşır. Kişi kendisine ait başarıların her birini başarısızlık olarak görür. Çok önemli işler yapmış, dikkate değer eserler ortaya koymuş olsa da bunları sanki başkası yapmış, kendisi ise hiçbir olumlu ve anlamlı iş yapmamış gibi hisseder. Kendisini değersiz ve suçlu hisseder. İçinde bulunduğu durumdan ve kendisi olmaktan utanç duyar. Bu tür olumsuz hisleri normal halindeyken hiç hissetmemiş olsa da, depresyonda iken bunları hissetmeye çok ciddi anlamda eğilim gösterir.

Biz insanların hissettiği tüm olumlu ve olumsuz duygular geçici ve süreksizdir. Geçici bir acı, geçici bir üzüntü hali bizi çok da rahatsız etmez. Depresyondaki üzüntü durumu ise geçici olan üzüntüden, gündelik hayatta hissettiğimiz hayal kırıklığından çok farklıdır. Depresyonda hissedilen üzüntü duygusu geçip gitmez. Kişi derin ve şiddetli üzüntü duygusunda takılıp kalır. Depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler arasında tüm bu olumsuz duyguların geçici olduğunu sık sık kendimize hatırlatmamız yer alır.

Depresyondan Kurtulmak İçin Yapılması Gerekenler

Mücadele Konusunda Kararlı Olun

Depresyonla mücadeleden vazgeçmek ve teslim olmak, depresyonla mücadeleye yeni başlayanların tercih edebildikleri bir yoldur. Bu yol, sizin depresyonu yenme motivasyonunuza zarar verir ve sizi geri götürür. Depresyon insanlara hissettirdiği isteksizlik hali en basit günlük aktiviteleri dahi yapamamanıza sebep olurken sizin yapabileceğiniz en iyi şey, minik adımlar atmayı sürdürmektir.

Minik adımlar, herkes için farklılık gösterir ve siz kendi minik adımlarınızı kendiniz belirleyin. Depresyonun yarattığı isteksizlik nedeniyle evden hiç dışarı çıkmayan bir kişinin çok kısa sürelerle dışarı çıkıp hava alması ve geri dönmesi dahi yararlı bir adım olacaktır. Banyo yapacak, kendisine bakım yapıp saçlarını tarayacak, kendisi için bir şeyler yapacak gücü kendisinde bulamasa da bunların en asgarisini yapması dahi yararlı gelmektedir ve ilerleme anlamı taşır.

Depresyona meydan okuyarak ve onun dayattığı davranış, düşünce ve duygu hallerini bir yandan kabul edip, diğer yandan da “Kendimi daha iyi hissetmek için küçük de olsa bir şeyler yapabilirim” diyerek hareket etmeniz sizin için en iyisidir.

Kötü Olaylardan, Olumsuzluklardan ve Terör Haberlerinden Bir Süre Uzak Kalın

Çevremizde ortaya çıkan kötü olaylar, olumsuzluklar ve terör olaylarıyla ilgili haberler, olumsuz duygular hissetmemize neden olur. Sağlıklı bir insanın üzülmesine ya da biraz kaygılanmasına neden olan bu tür haberler, depresyondaki kişilerin hissettiği olumsuz duyguların daha da şiddetlenmesine, üzüntünün ve kaygının daha da artarak kişiyi rahatsız etmesine neden olur.

Depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler arasında, ruh halimizi, duygu durumumuzu olumsuz etkileyen olaylar, durumlar ve haberlerden depresyonu atlatana kadar uzak kalmamız da yer alır. Depresyonda olmasak da, ve herhangi bir psikolojik sorunumuz olmasa da aslında kendimizi terörün çirkin yüzü olan katliam haberlerine, her gün ortaya çıkan dehşet haberlerine mümkün olduğunca uzak kalmak, ruh sağlığınız açısından en iyisidir.

Depresyonu Müzikle Yenin

Depresyonda kişi acı çeker ve acıyı, umutsuzluğu çağrıştıran müzikler de kişiyi olumsuz etkiler. Depresyon, sizin daha özenle ve daha ihtimamla, biraz daha özel bir yaklaşıma ihtiyaç duyduğunuz bir dönemdir. Bu dönemde kendinize karşı daha hassas davranın ve kendinizi daha iyi hissedin. Unutmayın ki, depresyon bir nevi kişinin kendi kendine uyguladığı şiddettir. Acı çeken insan, acılarıyla mücadele ederken, diğer yandan kendi kendisine de acı verir, şiddet uygular. Buna dikkat edin ve kendinize uyguladığınız şiddeti durdurmak için adım atın. Bu adımlardan biri de, acı veren, hüzünlendiren müzikleri dinlemeyi bırakmaktır.

Notaların size umut verdiği, içerdiği mesajlarla, sözleriyle içinizde olumlu hisler uyandıran şarkılarla gününüzü canlandırın. Kötü hissettiren müziklerden uzun süre uzak kalın.

Bir Psikiyatri Uzmanından Tıbbi Yardım Alın

Depresyonun bazı türleri, hafif ve orta düzeydeki depresyonlar kişinin kendi çaba ve gayetleri ile, doğru yoldan gitmesi ile yenilebilmektedir. Şiddetli depresyon durumları, majör depresyon halinde ise bir psikiyatri uzmanı hekim tarafından tıbbi destek verilmesi şarttır. “Ben ilaç filan istemiyorum” demek çok kolaydır ancak majör depresyonda ilaç tedavisi ve tıbbi müdahale olmadan kişinin iyileşmesi neredeyse imkansızdır. “Ben sadece psikoterapi almak istiyorum” diyen danışanlarımız olsa da, majör depresyondaki danışanlarıma benim önerim mutlaka ve mutlaka psikiyatri uzmanı hekime muayene olmaları ve onun verdiği ilaç tedavisine sıkı sıkıya uymaları. Majör depresyon basit bir hastalık değildir, çok inatçıdır ve sadece psikoterapi desteği majör depresyon için yeterli olamaz. Özellikle majör depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler listesinin en başlarında, psikiyatri uzmanı bir hekimin yardımını ve tedavisini almak yer almalıdır.

Depresyonunuz İçin Bilişsel Davranışçı Terapi Alın

Depresyon konusunda etkin bir psikoterapi yöntemi olduğu bilimsel araştırmalarla desteklenen bilişsel davranışçı terapi yöntemini uygulayan bir terapistle çalışın. Düzenli olarak seanslarınıza devam edin. Majör depresyonda, psikiyatri uzmanı tarafından verilen ilaç tedavisi ile birlikte bilişsel davranışçı terapi görmeniz, majör depresyonu yenmenizi kolaylaştıracaktır.

Bilisel davranışçı terapi gibi yeri geldiğinde danışanlarımızın düşüncelerine ve davranışlarına yönelik müdahaleler içeren aktif yöntemler, depresyondaki kişinin ihtiyaç duyduğu ve iyileşmesini kolaylaştırıcı özelliğe sahiptir. Depresyondaki kişinin düştüğü yerden kaldırılarak aktif hale geçirilmesi bilişsel davranışçı terapinin kişiyi ulaştırmayı amaçladığı hedefler arasındadır. Bu hedeflere ulaşmak ise durmak ve hiçbir şey yapmamakla değil, aktif bir şekilde hareket edip ilerleyerek ve anlamlı, mantıklı bir şeyler yaparak mümkün olmaktadır.

Bilişsel Davranışçı Terapi: Çocukluk Dönemi ve Daha Ötesi

Bilişsel davranışçı terapi, çocukluk dönemine de değinerek o dönemin önemli olan yaşam olayları üzerinde belli duygu çalışmaları yapmayı öngörürken, odak noktası bugündür. Geçmişteki yaşam olaylarını ele alırken de odak noktası bugünü daha iyi anlamak, yardımcı olmaya çalıştığı insanla ilgili formülasyonunu daha da geliştirmek ve terapideki önemli müdahaleleri buna göre yapmaktır.

Bilişsel davranışçı terapi, danışanlarımızın en aktif olmasını beklediğimiz yöntemlerden bir tanesidir. Kişi, geçmiş anılarla başetmekten her gün sık sık hissettiği olumsuz duygular ve hislerle başaçıkmaya, olumsuz otomatik düşüncelerine meydan okumaya kadar her adımda aktif olmaya teşvik edilir. Zaman zaman “yapma” modundan “olma” moduna geçişe izin verilse ve olma modundaki hali kabul etmek de terapinin bir parçası olsa da, çoğunlukla davranışsal aktivasyona teşcik edilir danışanlarımız. Bizler, depresyonun kişinin yaşam alanlarından tümüyle geri çekilmesine itiraz eder, danışanlarımızı gerçekçi düşünmeye çağırırız. Zorlama ve yadırgama olmaksızın, teşvik ederiz. Depresyonun bir özelliği olan gerçekdışı ve mantıksız düşünme örüntülerinin kısır bir döngüye dönüşüp kişiyi hapsetmesine izin vermemek için gitmesi gereken yolu danışanlarımızla beraber belirleriz.

Düşünmek Kendinizle Konuşmanızdır

Kendinizle yaptığınız konuşmalarınıza çok dikkat edin. “Ben kendimle konuşmuyorum ki” demeyin, biz insanlar kendimizle konuşuruz. Aynen diğer insanlarla iletişim kurduğumuz ve konuştuğumuz gibi, kendimizle de iletişim kurar ve konuşuruz. Kendimizle yaptığımız konuşmanın diğer adı “düşünmek”tir. Her insan kendisiyle konuşur ve bu konuşma sırasında söylediği her söz önemlidir.

Depresyon, kişinin kendisine söylediği sözleri çarpıcı ve dikkat çekici şekilde değiştirir, bozar. Kişinin kendisiyle iletişimini bozar. Suçlayıcı, aşağılayıcı, zorlayıcı, yadırgayıcı, utanç hissettiren sözleri kişi kendi kendine söyler ve bunların gerçek olduğunu zanneder. Depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler arasında bu tür yanılgıların ve zan’ ların durdurulması yer alır.

Seneler önce kendisine yardımcı olduğum çok değerli bir profesör, senelerdir yaptığı onca çalışma ile ilgili olarak depresyonun etkisi sonucu şu sözleri söylüyordu: “Yaptığım şeylere bilimsel çalışma demek için bilimin ne olduğundan bihaber olmak lazımdır. Bir şey yaptığım kesinlikle saçma çünkü önemli bir şey yapmadığımı biliyorum. Benim yaptıklarımı herkes yapıyor zaten. Ben bir icat yapmadım ki, ne yaptım?”

Seneler boyu emek vererek, dirsek çürüterek, ömrünün yıllarını adayarak yaptığı çalışmalarının dikkate değer bir özelliği olmadığına, bilimsel de olmadığına tam olarak inanıyor. Bir şey yapmayı sadece icat yapmak sanırken, ömür boyu verdiği emekleri yok sayıyor. Bu yönüyle kendisine haksızlık ediyor. Tabi bunu yapması için önemli bir sebebi var: Depresyon. Depresyon bu “kendisine haksızlık” durumunun başlıca nedeni olarak karşımızda duruyor.

Depresyondan Kurtulmak İçin Yapılması Gerekenler : Kendinize Haksızlık Etmeyin

Kötü düşünceler tam tersini söylese de siz değerlisiniz, sevilmeye layıksınız, saygıyı da şefkati de hak ediyorsunuz. Şu an depresyondasınız ve bu geçecek. Bu geçici dönem yüzünden kendinize kızmayın, kendinizi yadırgamayın, ve kendinize haksızlık etmeyin. Tekrardan gücünüzü toplamak için kendinize destek olun. Bunu da hem davranışlarınızla, hem de düşüncelerinizle yapın. Depresyondan kurtulmak için alkol gibi, zararlı ve alışkanlık yapan uyuşturucu maddeler gibi sağlığınızı tehdit eden maddeler kullanmak yerine bir psikiyatri uzmanı doktordan ilaç tedavisi alın. Gerçekçi ve mantıklı davranmak, sizin depresyonunuzun üstesinden gelmenizde işinizi kolaylaştırır.

“Berbat durumdayım ve bu durumum asla düzelmeyecek” gerçekdışı düşüncesi yerine daha dengeli ve gerçekçi olan “Ben depresyondayım ve toparlanmak için zamana ihtiyacım var. Bir süre sonra kendimi daha iyi hissedeceğim” düşüncesine inanın. İlerlemek ve iyileşmek için kendinize izin verin. Kendinize kızmayı ve kendinizi yargılamayı durdurun.

Kaçmak ve Kaçınmak Depresyona İyi Gelmez

Aile üyeleriyle tüm bağları koparıp ömür boyu tümüyle yalnız bir hayat yaşama düşüncesi, depresyondaki bazı danışanlarımızın alabildikleri bir karar olsa da, bu karar mantıklı bir karar olmayabiliyor. Depresyon kişinin hayatla olan bağını zayıflatan bir sorundur ve zaten sevdikleriyle, yakınlarıyla paylaşımlarını da duygusal bağlarını da zayıflatma etkisine sahiptir. Depresyonun halihazırda bu tür olumsuz etkileri varken, sevdiklerinden tümden kopmak, depresyondaki insanların çoğunluğuna iyi gelmeyecektir ve yanlış bir karardır. Bu tür kaçma ve kaçınma kararlarını uygulamayıp, tam tersi olan “aileden yana ve onlara yakın durma” yönünde davranmanızın sizin için daha yararlı bir karar olacağını hatırlatmak istiyoruz.

Depresyondaki İnsanlara Spor İyi Geliyor

Depresyonun o çökkün ruh hali ve yorgun bedensel hali, kişinin herhangi bir fiziksel aktiviteyi yapmasına engel olur. Ev içinde oturup kalkmak dahi insana çok zor gelir.

Hareketsiz kalmak, depresyonda gördüğümüz önemli bir özelliktir. Kişi hareket etmekte zorlanır, isteksizdir ve eğer hareket etmezse, durumu daha da olumsuz bir hale dönüşecektir. Depresyon kişinin hayatla olan bağlarını koparır ve bunu yaparken de o kişinin canlılığı hissetmesinde önemli bir yeri olan hareketlerini kısıtlayıp durdurarak yapar. Durağan, pasif ve sabit kalmak depresyondaki kişilerin genel davranış özelliğidir.

Derpesyon nasıl hareketlerimizi ve fiziksel aktivitelerimizi durdurmamız yönünde bizi zorluyorsa, bizim de danışanlarımıza önerimiz, fiziksel aktivitelerimizi durdurmayıp tam tersine fiziksel aktivitelerimizi yapabildiğimiz ölçülerde sürdürmek ve mümkün oldukça da aşama aşama artırmaktır. Geri adım atmadan, minik adımlarla hep ileri gitmek de diyebileceğimiz bir felsefeyle ilerlemek en iyisidir.

Tüm sporları öneriyoruz. İstediğiniz gibi, istediğiniz sıklıkta ve giderek artan bir sıklıkta ve sürede spor ve fiziksel aktivite yapmaya özen gösterin.

Depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler sadece bu yazıda yer verdiklerimizle sınırlı tutulmamalıdır. Depresyonu yenme konusunda işe yarayan mantıklı yollardan gidilmelidir.

Depresyondan kurtulmak için yapılması gerekenler ve insan azmiyle sadece depresyonu değil, çok daha büyük gibi görünen başka sorunları da yenebilme gücüne sahip değerli bir varlıktır. Yeter ki inanın, depresyonu yenebilirsiniz.

Klinik Psikolog Serhat DAMAR

3 Yorum

  1. Serhat bey umarım hatırlarsınız 2 yıl önce eşimin geçirdiği panik atağı sizin desteğiniz sıcak ilginiz sayesinde kolayca atılabildik.Bu iyiliğinizi hiç unutamayacağız. Eşimize dostumuza sizi tavsiye ediyoruz. İyi ki varsınız.

    • Nurhan hanım merhaba. Evet, sizleri hatırlıyorum. Siz, eşine destek olan bir eş olarak onun bu zor zamanlarında yanında oldunuz. Çok sağolun. Tavsiyeleriniz için teşekkür ediyorum. Eşinize selamlarımı iletin. Sağolun, varolun.

  2. Depresyonla ilgili sorunları bizlerde yaşadık.Ne acı bir durum olduğunu biliyoruz.Tüm yazılarınızı ailece okuyor çook yararlanıyoruz.Farkındalığımız artıyor.Nasıl mı şu an sağlıklı olduğumuzu farkedip mutlu oluyoruz.Yakınlarımıza değerli olduklarını hissettirmeyi öğreniyoruz.Yeterki inanalım gideceğimiz yolları bilelim.Yalnız değiliz çaresiz değiliz.Siz değerli terapistlerimiz var.

Cevap Yazın

Eposta adresiniz görünmeyecektir


*